79
درآمدى بر نقش حديث در ساخت مقياسهاى دينى

درآمدى بر نقش حديث در ساخت مقياسهاى دينى۱

چكيده: يكى از چالشهاى مهم سنجش ديندارى، منابع مورد استفاده در ساخت مقياسهاى سنجش ديندارى است. به نظر مى‏رسد مطمئن‏ترين منبعى كه مى‏تواند در ساخت مقياسهاى دينى نقش محورى داشته باشد، احاديث معصومين(ع) است.

مقاله حاضر ضمن تببين نقش حديث در ساخت مقياسهاى دينى، به دو موضوع اساسى اشاره دارد: يكى قابليتهاى حديث در ارايه ويژگى‏ها و نشانه‏هاى روان‏شناختى لازم براى

مقياس‏سازى، و ديگرى چگونگى استخراج ويژگى‏ها و نشانه‏ها از احاديث. در بخش نخست اين موضوع مورد توجه قرار گرفته كه هرچند حديث سرمايه و منبع بسيار ارزشمندى براى شناخت علائم و ملاكهاى ديندارى است، اما كشف و استخراج قابليتهاى روان‏شناختى نهفته در آن نيازمند فراگيرى فقه‏الحديث يا گرايش روان‏شناسى (يا فهم عميق و دقيق روان‏شناختى احاديث) است. بخش دوم به چگونگى استفاده از اين قابليتها پرداخته كه اين فرايند به صورت مراحل شش‏گانه‏اى پيشنهاد شده‏اند كه عبارت‏اند از: ۱. مفهوم‏شناسى موضوعات دينى؛ ۲. بررسى «خانواده حديث»؛ ۳. بررسى احاديث «هم‏خانواده»؛ ۴. بازشناسى موضوع در روان‏شناسى؛ ۵. استخراج الگوهاى موضوع (در صورت وجود)؛ ۶. استخراج نشانه‏ها.

اين مقاله براساس يافته‏هاى بدست آمده از مراحل مختلف ساخت آزمون حيا و آزمون دلبستگى به خدا با تكيه بر متون دينى، و همچنين با استفاده از مطالعات روان‏شناختى در احاديث تدوين شده است. نتايج اين بررسى نشان مى‏دهد كه حديث به جهت قابليتى كه در كشف و استنباط ويژگى‏ها و نشانه‏هاى روان‏شناختى انسان دارد مى‏تواند به عنوان منبع مادر در تبيين نشانه‏هاى لازم براى مقياس‏سازى نقش‏آفرين باشد و اين مهم نيازمند درك «زبان

1.حجة‏الاسلام عباس پسنديده، پژوهشگر مركز تحقيقات دارالحديث قم.


درآمدى بر نقش حديث در ساخت مقياسهاى دينى
  • نام منبع :
    درآمدى بر نقش حديث در ساخت مقياسهاى دينى
    موضوع :
    روان شناسي
    شماره :
    1
تعداد بازدید : 3527
صفحه از 98
پرینت  ارسال به