273
روانشناسى دين از ديدگاه فرويد و يونگ

روانشناسى دين از ديدگاه فرويد و يونگ۱

چكيده: در اين مقاله، با نگاهى گذرا به تاريخچه، تعريف و جايگاه روانشناسى دين، به طرح و بررسى تفسير فرويد و يونگ از دين پرداخته‏ايم. اگر چه مراد بررسى تطبيقى نبوده، ولى با توجه به ديدگاه منفى فرويد و مثبت يونگ به دين، و با وجود تعلق خاطر هر دو به نحله واحدى از روانشناسى (روان‏تحليلگرى)، خالى از وجوه اشتراك و تفاوتها در ارائه ديدگاه‏ها نيست؛ البته در اينجا تفاوتها بيشتر مدّ نظر است.

تفسير فرويد از دين، براساس مبانى خاص روان‏تحليلگرى از چهار كتاب توتم و تابو (۱۹۱۲)، آينده يك پندار (۱۹۲۷)، تمدن و ناخرسندى‏هاى از آن (۱۹۳۰) و موسى و يكتاپرستى (۱۹۳۹) نقل شده است. در مجموع دو تبيين از كتابهاى وى به دست مى‏آيد كه مورد نقد و بررسى قرار گرفته است: نخست، دين يك «نوروز وسواسى همگانى» است كه از بقاياى ذبح ديرين پدر در قبايل اوليه و احساس گناه ناشى از آن و عبادت و پرستش خدا (همان پدر كه جنبه الوهيت پيدا كرده) براى جبران آن، باقى مانده است؛ دوم، دين همانا احساس بيچارگى آدمى است كه از احساس ضعف و ترس دوره كودكى و نياز به حمايت پدر باقى مانده است.

تفسير يونگ نيز برخاسته از مطالعات و مبانى روان تحليلگرى، با رويكرد باستان‏شناسانه است كه آميزه‏اى از فلسفه و كيمياگرى با خود دارد. يونگ در آثار فراوانش، ديدگاه‏هاى خود را آورده و كتاب مستقلى تحت عنوان دين و روانشناسى را به اين منظور اختصاص داده است. وى دين را امرى مثبت، شفابخش، قدسى و مسبوق به علت الهى مى‏داند. او كيمياگرى فلسفى را حلقه واسطه ميان دين و روانشناسى مى‏يابد و «ناهشيار جمعى» و صورتهاى مثالى حاصل نهادهاى دين را كشف مى‏كند. يونگ گرچه بُعد روانى دين را، از امر فلسفى و خارجى دين متفاوت مى‏داند، ولى تمام تحقيقات خود را به منزله

1.مسعود آذربايجانى، عضو هيئت علمى پژوهشكده حوزه و دانشگاه.


روانشناسى دين از ديدگاه فرويد و يونگ
  • نام منبع :
    روانشناسى دين از ديدگاه فرويد و يونگ
    موضوع :
    روان شناسي
    شماره :
    1
تعداد بازدید : 4537
صفحه از 306
پرینت  ارسال به