چهارشنبه 9 مهر 1393   09:26:26

فصلنامه روش شناسي علوم انساني

آرشيو فصلنامه روش شناسي علوم انساني (حوزه و دانشگاه)
پنجشنبه 6 فروردين 1388 شماره 51 - فصلنامه حوزه و دانشگاه، علمي-تخصص(علوم انساني-اجتماعي)سال سيزدهم، شماره پنجاه و يك، تابستان 1386 [چكيده و متن كامل]


دريافت متن كامل فصلنامه


1-
كاستي هاي معرفت شناسي و روش شناسي در مقالات پژوهشي روان شناسي در ايران،  دكتر حسين لطف آباد

چكيده: اين مقاله براساس مطالعات و يافته هاي پژوهشي است كه به منظور بررسي روش شناسي پژوهش هايي است كه در حوزه روان شناسي در ايران اجرا شده و نتايج آنها در مقالات علمي ـ پژوهشي مجلات روان شناسي در ايران انتشار يافته است. در اين مقاله هفت موضوع زير مورد بررسي قرار گرفته است:
1. مفهوم مباني معرفت شناسي و روش شناسي پژوهش در روان شناسي؛
2. توضيح مختصر روش هاي كمّي و كيفي و تركيبي در پژوهش هاي روان شناسي؛
3. اهميت تحليل و ارزيابي مقالات علمي در بهبود آموزش روش تحقيق و پژوهش در روان شناسي؛
4. توضيح روش تحليل محتوا؛
5. تحليل محتواي مقالات علمي مجلات روان شناسي ايران؛
6. تفسير و ارزيابي نمونه هايي از تحقيقات روان شناسي در ايران با تأكيد بر روش شناسي پژوهش؛
7. بحث و نتيجه گيري.

2- نقدي روش شناسانه بر مقياس هاي سنجش دينداري در ايران،  دكتر بابك شمشيري

چكيده: روش شناسي سهم به سزايي در انجام مطالعات دارد. اتخاذ روش علمي درست موجب اعتبار نتايج به دست آمده، و اشتباه در آن، منجر به استنتاج هاي غلط يا جهت گيري نادرست خواهد شد. روش شناسي نيز در خلأ شكل نمي گيرد، بلكه وابسته به ديدگاه هاي هستي شناختي، معرفت شناختي و انسان شناختي پژوهشگر است.
در اين مقاله، پاره اي از ملاحظات روش شناسي در تهيه مقياس هاي سنجش دينداري، مورد بررسي قرار گرفته است. اين ملاحظات مشتمل بر مباني نظري حاكم بر روش هاي پژوهشي، نقش نظريه در پژوهش، منطق انتخاب روش تحقيق و در نهايت، موارد مربوط به طراحي و ساخت پرسش نامه مي باشد. بخش بعدي مقاله، به بررسي انتقادي مقياس هاي ايراني تهيه شده در حوزه سنجش دينداري مي پردازد. نتيجه اين بررسي نشان مي دهد كه مواردي از قبيل اشتباه در مرحله استنتاج و تفسير نتايج، ارايه تصويري غلط از مفاهيم ديني، تحميل ديدگاه هاي مكاتب روان شناسي غربي بر مفاهيم اسلامي و سرانجام منتهي نشدن نتايج تحقيقات به نظريه يا الگوهاي جديد، از عمده ترين اشكالات اين گونه مطالعات مي باشند . 
 
3- روش شناسي اقدام پژوهي و كاربرد آن در پژوهش هاي علوم رفتاري، دكتر احمد عابدي

اقدام پژوهي از رويكردهاي مهم در پژوهش هاي كيفي به شمار مي رود. در اين رويكرد، پژوهشگر يا مرجع تغيير و تحوّل، مسأله يا مشكل را شناسايي مي كند و براي حل مشكل يا ايجاد تغيير، به طور دقيق اطلاعاتي را جمع آوري مي كند و سپس به اقدام مناسب مبادرت مي ورزد و از نتايج اقدام ارزيابي به عمل مي آورد. به همين دليل، اقدام پژوهي به عنوان روشي براي رشد كاركنان در حين خدمت شناخته شده است. در مقاله حاضر، اقدام پژوهي تعريف مي شود و سپس سير تكامل آن، ويژگي ها و محاسن آن بررسي و بيان مي گردد. آنگاه به كاربرد آ‎ن در علوم رفتاري پرداخته مي شود.

4-  از ساختارگرايي تا پساساختارگرايي،  دكتر سيدصادق حقيقت

ساختارگرايي با تكيه بر اصولي همانند كل گرايي، سعي در كشف ساختار در پس واقعيت اجتماعي، سرايت قواعد زباني به فعاليت هاي اجتماعي، حل نظام هاي فرهنگي با تقابل هاي دوگانه، بي اعتنايي به تاريخ و زمان، نفي سوژه محوري، قياس ناپذيري ساختارها، مطالعه هم زمان ساختارها و توجه به عمق ساخت ها نسبت به روساخت ها در دو مكتب فرانسوي (ساختارهاي زباني) و آمريكايي (ساختارهاي اجتماعي) شناخته شده است. ساختارگرايي و پساساختارگرايي در وجهه انتقادي از فاعل شناسا (سوبژه) و تاريخ گرايي اشتراك دارند. در گذار از ساختارگرايي به پساساختارگرايي، كه به بياني گذار از مدرنيسم به پسامدرنيسم هم بود، ويژگي هاي زير قابل اشاره است: زبان، به عنوان يك رسانه غيرشفاف، واقعيت را شكل مي دهد، و پديده اي اجتماعي و جايگاهي براي مبارزه سياسي تلقي مي شود، سوژه ها در منشا خود اجتماعي هستند، و به نقش گفتمان و متن توجه جدي مي شود .

5- مردم نگاري، دكتر مرتضي منادي

مردم نگاري، هم به عنوان شيوه جمع آوري اطلاعات (انواع مشاهده)، هم به عنوان يك روش تحقيق (مجموعه نگرش كيفي و تحليلي نسبت به يك موضوع تحقيق خاص) و هم به عنوان يك نظريه (مجموعه نظام خاصي كه يك موضوع را در چهارچوب آن بتوان تحقيق كرد) مطرح است.
اين روش بيش تر در رشته انسان شناسي و در روش هاي كيفي رشته هاي علوم اجتماعي مورد استفاده قرار مي گيرد. استفاده از اين روش در مورد تعدادي از موضوع ها كه با ابزاري مانند پرسش نامه يا حتي مصاحبه هاي مستقيم امكان پذير نمي باشد، به پژوهشگر امكان مي دهد تا موضوع را بسيار عميق و دقيق شناسايي كند. اين شناختِ موضوع اعم از مثبت (بررسي مراسم ازدواج) يا منفي (بررسي مراحل اعتياد) براي جامعه مفيد خواهد بود.

6- نظام پژوهشي پيشرو ( زادگي يا پروردگي ) ، دكتر حسين خنيفر

طرح نظام پژوهشي پيش رو در جوامع جهان، به ويژه پس از سال 1970، رهيافتي جديد در علوم انساني و علوم پايه تلقي گرديد. يكي از معيارهاي سنجش كشورها درباره ميزان پيشرفت يا ايستايي، داشتن نظام هاي تحقيقاتي بالنده و نظريات نوين و محصولات علمي است. مقوله زايش يا پردازش، از قدمت تاريخي پيش از ميلاد مسيح برخوردار است؛ وليكن در دهه هاي اخير، شتاب بيش تري يافته است كه از علل اساسي آن، ابراز وجود كشورها و ترقي خواهي ملت ها و پيدايش جامعه اطلاعاتي است. در اين مقاله سعي شده، با محوريت مقوله زادگي و پروردگي، به بستر اصلي اين مسأله، يعني وجود يك نظام پژوهشي پيش رو و غير مُقلد صِرف پرداخته شود و ضرورت تحوّل و طراحي چنين نظامي مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد. در ضمن، در اين مقاله به عوامل مختلف فرهنگي، زيربنايي، ساختاري و زمينه اي لازم نيز اشاره گرديده كه با رويكرد بومي نگر، تمهيدات و راه كارهاي عملي براي تسرّي نظام پاينده و بالنده مطرح شده است. تمهيدات اساسي و خاستگاه هاي سه گانه فكري ناظر بر اين مدعا نيز عرضه شده و در نهايت، راه كار هايي نيز پس از استنتاج از بحث ارايه گرديده است .

7-  روش شناسي هابرماس ؛ الگويي براي علوم انتقادي، ابوالفضل مرشدي

اين مقاله شرحي است بر روش شناسي يورگن هابرماس. در اين مقاله چگونگي گذر وي از اثبات گرايي و عقل گرايي انتقادي كارل پوپر بررسي خواهد شد. هم چنين تلاش هابرماس براي ارايه عقلانيتي عام و جامع از طريق توصيف علايق سه گانه بشري و ارتباط اين علايق با سه نوع دانش، يعني علوم طبيعي، علوم تـاريخي ـ هرمنوتيكي و علوم انتقادي، تبيين خواهد شد و در پايان، چگونگي بهره گيري هابرماس از هرمنوتيك گادامر و روانكاوي فرويد براي پي ريزي اين علوم و ترسيم وظايف و مرز هر يك شرح داده مي شود.

نسخه قابل چاپ

 

 
   
     
   
     

خانه     درباره ما     ارتباط با ما     نقشه سايت     Fa   En    Ar
 
 
خانه | بازگشت |
كاربر ميهمان (portalguest_2)


Powered By Sigma ITID.